Міжнародная назіральная місія: кароткі агляд першага дня судовага пасяджэння па справе Алеся Бяляцкага

2 лістапада ў Менску пачаўся суд над Алесем Бяляцкім, кіраўніком праваабарончага цэнтра “Вясна” і віцэ-прэзідэнтам Міжнароднай федэрацыі правоў чалавека (FIDH).

Нагадаем, Алесь Бяляцкі знаходзіцца пад арыштам з 4 жніўня 2011 года. Яму прад’яўлена абвінавачанне па частцы 2 артыкула 243 Крымінальнага кодэкса (ўтойванне даходаў у асабліва буйным памеры). Падставай для крымінальнага пераследу праваабаронцы стала інфармацыя аб яго рахунках у замежных банках, перададзеная беларускім уладам Мінюстам Літвы і Генпракуратурай Польшчы ў рамках дагавораў аб прававой дапамозе. Максімальнае пакаранне па гэтым артыкуле – пазбаўленне волі да сямі гадоў з канфіскацыяй маёмасці.
На думку міжнародных назіральнікаў, у цэлым пасяджэнне праходзіла з захаваннем працэсуальных нормаў беларускага заканадаўства, так, абвінавачанаму быў прадастаўлены перакладчык, частка хадайніцтваў абароны былі задаволеныя. Аднак было адзначана, што працэс праходзіў у больш закрытай абстаноўцы, чым суды над палітычнымі актывістамі, асуджанымі ў сувязі з падзеямі 19 снежня 2010 года. Таксама назіральнікі звярнулі ўвагу на відавочныя факты ціску на абвінавачанага з боку пракуратуры і ігнараванне судом прынцыпова значных для далейшага ходу справы хадайніцтваў з боку абароны.

Пачатак працэсу
Працэс праходзіў з абмежаванай адкрытасцю: у пачатку судовага працэсу была забароненая відэаздымка ў зале, некалькі чалавек былі выдаленыя з залі суду з-за надзетых на іх футболак з надпісам “Свабоду Алесю Бяляцкаму”, а напярэдадні ў краіну не пусцілі цэлы шэраг еўрапейскіх праваабаронцаў: http://spring96.org/be/news/46981.
Нягледзячы на ​​гэта ў зале суда прысутнічалі прадстаўнікі амбасадаў ЗША і шэрагу еўрапейскіх краін, беларускія палітыкі і былыя палітычныя зняволеныя, праваабаронцы, грамадзянскія актывісты, дзеячы культуры. Пры гэтым імёны ўсіх прысутных і назвы прадстаўляюцца імі арганізацый былі зафіксаваныя прадстаўнікамі службы бяспекі.
Міжнародных назіральнікаў непрыемна здзівіла, што Алесь Бяляцкі падчас пасяджэння знаходзіўся ў “клетцы”, пры гэтым частка працэсу на ім былі надзетыя кайданкі.

Хадайніцтва боку абароны
Суд пачаўся з хадайніцтваў бакоў. Алесь звярнуўся да суду з просьбай змяніць меру стрымання на падпіску аб нявыездзе і весці працэс на беларускай мове. Па абодвух хадайніцтвах яму было адмоўлена. Першае пазней было таксама прадубляванае адвакатам у пісьмовым выглядзе, але суддзя адхіліў яго паўторна. Ён матываваў гэта тым, што Бяляцкі абвінавачваецца ў здзяйсненні асабліва цяжкага злачынства. Не былі прынятыя і паручальніцтвы грамадзян з аналагічнай просьбай. Таксама не было прынята хадайніцтва аб выпатрабаваньні з пунктаў пропуску дзяржмяжы актаў мытнага надгляду Алеся падчас яго замежных паездак.

Пракурор на першым этапе суда зрабіў заяву, што калі Алесь будзе шчыра адказваць на пытанні, шчыра адказваць на судзе і не перашкаджаць следству і працэсу, то пракуратура можа хадайнічаць аб змене меры стрымання ў дачыненні да яго. Выказванне пракаментаваў адвакат Бяляцкага, заявіўшы, што КПК Беларусі не прадугледжвае якой-небудзь сувязі абіраемай меры стрымання з адказамі абвінавачанага ў ходзе допыту ў судзе. На думку Вольгі Саламатавай, прадстаўніка Хельсінкскага фонду па правах чалавека (Варшава) – арганізацыі-ўдзельніка Камітэта міжнароднага кантролю за сітуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі, што прысутнічала на судовым пасяджэнні, падобную заяву пракурора можна расцэньваць як непавагу да суду, дэманстрацыю яго залежнасці ад пракуратуры і ціск на абвінавачанага.

Тым не менш, было прынята хадайніцтва аб пераводзе фінансавых дакументаў, у якіх сярод іншага адлюстравана мэта фінансавання. У матэрыялах справы, на аснове якіх будуецца абвінавачванне, гэтая інфармацыя прадстаўлена на замежных мовах. Таксама абвінавачанаму быў прадастаўлены перакладчык, які першую частку працэсу знаходзіўся каля адваката ў 1,5 метры ад абвінавачанага.

Абвінавачванне і пракурорскі допыт
Пасля разгляду хадайніцтваў суд перайшоў да следства. Пракурор зачытаў абвінавачванне і прыступіў да допыту Алеся Бяляцкага аб крыніцах даходаў, яго прафесійнай дзейнасці і інш. Алесь зрабіў заяву, што сваю віну не прызнае, не разумее, якія і чаму сумы разглядаюцца абвінаваўцам у якасці яго прыбыткаў, лічыць, што прад’яўленыя абвінавачванні пазбаўленыя любой логікі, а таксама тое, што ўсё гэта справа з’яўляецца праявай пераследу за праваабарончую дзейнасць. Так, у прыватнасці, Алесь не пацвердзіў факты пераводу сродкаў з яго рахункаў на рахункі іншых праваабаронцаў, матывуючы гэта тым, што асцерагаецца пераследу ў дачыненні да іх з боку КДБ. Акрамя таго, Бяляцкі выказаў недавер прадстаўленым следствам банкаўскіх дакументаў, на падставе якіх будуецца абвінавачванне, бо яны не пераведзеныя рускую або беларускую мову і не з’яўляюцца належным чынам зацьверджаны.
Алесь падкрэсліў, што атрыманыя на яго рахунку грошы ішлі выключна на падтрымку дзейнасці праваабарончага цэнтра “Вясна” і іншых беларускіх праваабарончых арганізацый.
Працэс дачы паказанняў працягваўся 2,5 гадзіны, увесь гэты час Алесь стаяў, прычым астатнія ўдзельнікі працэсу сядзелі, на думку назіральнікаў гэта з’яўляецца некаторым парушэннем і жорсткім абыходжаннем з абвінавачваным.
Судзьдзя праігнараваў хадайніцтва адваката з нагоды накіравання судом запыту да арганізацый, якія фінансуюць дзейнасць цэнтра “Вясна”, пра расходаванне сродкаў, пералічаных гэтымі арганізацыямі на рахунак Бяляцкага.

У 17.29 быў аб’яўлены перапынак у судовым паседжанні да 10.00 3 лістапада.

Пазіцыя Міжнароднай назіральнай місіі
Ацэньваючы выкладзеныя факты, Міжнародная назіральная місія Камітэта міжнароднага кантролю за сітуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі падкрэслівае, што
1. Абранне для Бяляцкага такой меры стрымання з’яўляецца празмерным нават для беларускага заканадаўства, з улікам тысяч паручальніцтваў і пазіцыі самога Алеся Бяляцкага, а таксама яго статусу на міжнародным узроўні.
2. Пазіцыя Беларусі па недапушчэнні міжнародных назіральнікаў з Еўропы шляхам непрадастаўлення ім віз па надуманых падставах  супярэчыць міжнародным абавязацельствам, якія Беларусь на сябе ўзяла.
3. Адхіленне шэрагу важных хадайніцтваў абароны выклікае сумневы ў тым, што судовы працэс будзе праходзіць на аснове прынцыпаў справядлівасці, бесстароннасці і захавання правоў чалавека.

spring96.org

- у навінах

 

Зьвязаныя навіны:

09.09.2020 “На гвалт і катаванні быў загад”. Кіраўнік Праваабарончага цэнтра “Вясна” Алесь Бяляцкі прааналізаваў месяц, які пражыла краіна пасля выбараў

05.08.2020 “Усё гэта мне нагадвае нейкае дэжавю…” Дзевяць гадоў таму быў арыштаваны кіраўнік Праваабарончага цэнтра “Вясна” Алесь Бяляцкі

03.06.2020 Алесь Бяляцкі: Улады паказваюць, што не збіраюцца гуляць па правілах

07.05.2020 Алесь Бяляцкі: У Беларусі асноўны удар накіраваны на блогераў

09.04.2019 Алесь Бяляцкі: Пераслед незалежных СМІ у гэтым годзе толькі ўзмацніўся

21.03.2019 Алесь Бяляцкі: Няма ніякага сумневу, што справа Аюба Ціціева – палітычная

31.05.2018 Алесь Бяляцкі: Перакананы, што лідараў незалежнага прафсаюза не пасадзяць

30.03.2018 Алесь Бяляцкі: Рэпрэсіўныя механізмы працягваюць працаваць

22.03.2018 Алесь Бяляцкі: Улады зрабілі больш жорсткай тактыку рэпрэсій

28.12.2017 Алесь Бяляцкі: Гэта быў няпросты і досыць трывожны год

Іншыя палітычныя вязьні