Мікола Статкевіч: Нам не сорамна будзе глядзець у вочы сваім дзецям

19 снежня – сёмая гадавіна акцыі пратэсту падчас прэзідэнцкіх выбараў-2010.

Пра мінулыя падзеі і сёняшнюю сітуацыю ў краіне сайту palitviazni.info распавядае былы палітвязень, экс-кандыдат у прэзідэнты Мікола Статкевіч, які быў вызвалены 22 жніўня 2015 году пасля амаль пяцігадовага зняволення.

“19 снежня для мяне – гэта вялікая дата, – кажа палітык. – Гэта была не проста акцыя пратэсту, а Паўстанне годнасці…”

Нагадаем, што 19 снежня 2010 года падчас прэзідэнцкіх выбараў у Беларусі адбылася найбольш масавая за апошнія гады акцыя пратэсту супраць фальсіфікацыі вынікаў выбараў і жорсткі разгон гэтага пратэсту ўладамі. Былі збітыя і затрыманыя сотні чалавек, у тым ліку 5 кандыдатаў у прэзідэнты.

– 19 снежня для мяне – гэта вялікая дата, – кажа Мікола Статкевіч. – Гэта была не проста акцыя пратэсту, а Паўстанне годнасці, якое мае вялікае значэнне ў фарміраванні нашай нацыі. Беларусы 19 снежня 2010 году, няхай і з пэўнымі стратамі свабоды і здароўя, але паказалі сябе. Бескантрольная ўлада мае тэндэнцыю захапляць усё новыя і новыя тэрыторыі для сябе, забіраць у людзей больш свабоды. Калі яе не спыняць, то мы маглі б дайсці да ўзроўню Паўночнай Карэі. І калі б не было вулічнага супраціву, то, мабыць, беларусы ўжо строем хадзілі б. Але сем гадоў таму людзі спынілі ўладу, паказалі, што з імі так нельга паступаць. Улада адпомсціла, але ўсё ж-такі яна баіцца людзей і ўлічвае іх пратэстныя настроі.

Пасля снежаньскіх падзей пяць год апазіцыя ніводнага мітынга ў цэнтры Мінска не правяла, аднак мы гэтую тэндынцыю затым змянілі. І паглядзіце на той жа “Марш годнасці”. Мы ведалі, што ўлады да 1 кастрычніка збіраліся ізноў аднавіць дзеянне дэкрэта аб “дарамаедах”. Аб’явілі марш, і дакумент не быў прыняты. Значыцца – рэагуюць. Варта было толькі арганізатарам сказаць, што мы падымаем тэму пра забойства салдата ў Печах, як улада таксама імгненна змяніла рыторыку. Пачалі расследваць справу, шукаць вінаватых… Таму ўлады баяцца публічных акцый. Хаця людзей стараюцца застрашыць.

А для мяне галоўнае, што гэта былі дзеянні годнасці. Гэта падзеі, якія ствараюць нацыю, якая кансалідуецца вакол учынкаў і дзеянняў. Людзі, якія выйшлі 19 снежня на мірную акцыю, паказалі гэта. Удзельнікі акцыі паказалі свае мужныя дзеянні. І прымусілі сябе паважаць.

– Якія адмоўныя наступствы мелі тыя падзеі?

– На жаль, многія з тых, хто прэтэндаваў на лідарства ў апазіцыі, апынуўшыся сам-насам з машынай падаўлення, зламаліся. У іх не хапіла сіл супрацьстаяць сістэме. Яны альбо публічна пайшлі на супрацоўніцтва з уладамі, здрадзіўшы тым людзям, якія выйшлі па іх закліку на вуліцу, альбо зрабілі гэта ціха. Я не маю на ўвазе моладзь, а кажу пра некаторых кіраўнікоў апазіцыйных структур, якія, як ужо казаў, за пяць гадоў не правялі ніводнай акцыі ў цэнтры Мінска. Паходы на Бангалор дэманструюць не годнасць, а баязлівасць араганізатараў.

– Падчас знаходжання ў калоніі вы адчувалі кампанію салідарнасці на волі?

– Пасля Плошчы-2010 мы атрымалі спачуванне еўрапейскіх народаў, нас прызналі сваімі. Была вялікая кампанія салідарнасці, мы выклікалі сваімі дзеяннямі павагу народаў. На жаль, гэты патэнцыял быў у пэўнай ступені забытым. А тыя, на каго ўскладалі надзеі, выйшлі рознымі шляхамі на свабоду і не працягнулі барацьбу. Ды і зараз яны яе імітуюць, седзячы ў сваіх партыйных офісах і робячы выгляд, што займаюцца апазіцыйнай палітыкай.

Але, паўтаруся, падзеі сямігадовай даўніны – гэта вялікая падзея. Тым, хто быў на плошчы, не сорамна будзе глядзець у вочы сваім дзецям. Яны могуць сказаць: “Мы змагаліся. Толькі сілы былі няроўныя”.

 

З успамінаў Міколы Статкевіча пра падзеі 19 снежня 2010 году:

Першыя гады аналізаваў, што адбылося, але прыйшоў да высновы, што ў той сітуацыі я мала што мог зрабіць лепш. Адзінае, што не варта было трапляць у тую пастку, што мне падрыхтавалі і заманілі ў яе. А мо і гэта было да лепшага… Калі ля офіса “Гавары праўду” я ўбачыў аўтобус, то зразумеў, што будзе далей.

Заняў пазіцыю спіной да міліцэйскай машыны, паглядзеў, як б’юць, сам удары трымаў. Але я не ўспрымаў міліцыянтаў, як ворагаў. Нашы хлопцы, маладыя салдаты, якім далі каманду і тыя яе выконвалі… Што датычыцца плана на выбары 2010 году, то ў жніўні сабраліся ўсе апазіцыйныя кандыдаты, усё абмеркавалі. Вырашылі, што выбараў не будзе. Магчымыя інструменты – толькі вуліца. Задача-максімум – толькі перамога. Мінімум – ціснуць на ўладу, каб тая пайшла на дэмакратычныя змены. Максімальнага выніку было дасягнуць нерэальна, таму што не дамовіліся пра адзінага кандыдата. Акрамя таго, было спадзяванне, што паўплывае канфлікт беларускіх уладаў з Масквой, але за тыдзень да выбараў сітуацыя змянілася. І тады цалкам была дасягнута задача-мінімум, хоць, безумоўна, напэўна можна было неяк вывесці людзей з пад удару.

У дзень выбараў мы канспіраваліся. Я лічыў, што самы небяспечны час будзе – за гадзіну да заканчэння галасавання. Калі кандыдата забіраюць днём, то гэта – скандал. Таму мае калегі арганізавалі цэлую спецаперацыю. Вязе, напрыклад, машына ў адным накірунку, я выходжу і бягу ў пераход, каб сесці ў іншую. Мяне завезлі ў бяспечнае месца. Пасля прыехаў у месца, прызначанае Уладзімірам Някляевым. Я быў у шокавым стане, калі ўбачыў тое, што ўбачыў! Гэта была пастка! Падчас сутычкі мне пабілі нагу, але сіл хапіла, каб арганізаваць дэманстрацыю. Мы з Някляевым вырашалі арганізацыйныя пытанні, але ж хто ведаў, што не Някляеў кіруе працэсам? І мой хіб, што я не здолеў своечасова звесці людзей з плошчы. Мне далі гукаўзмацняльную апаратуру, калі ўжо адбыўся першы ўдар па дзвярах. Выцягнулі мяне з-пад гэтага дому трое маіх хлопцаў на чале з Міхалам Шараметам. Я спрабаваў спыніць міліцыянтаў. Калі апошнія людзі сыходзілі з плошчы, я выбачыўся, што не здолеў людзей зберагчы, на што мне адзін мужчына сталага веку сказаў: “Статкевіч, дзякуй за дзве гадзіны свабоды”. Потым хлопцы мяне давялі да вакзала, сеў ў таксі… Ля плошчы машыну заблакавалі, пабілі шкло, ўсіх выцягнулі на снег. Мяне адразу ж адвезлі ў ізалятар на Акрэсціна, а праз гадзіну перавялі ў “амерыканку”. Спрабавалі ў мяне запатрабаваць нейкія дакумента, я паслаў іх і сказаў: “Не перашкаджайе спаць”. А праз нейкі час і наогул аб’явіў галадоўку.

…Калі ў снежні 2010 году канфлікт з Расіяй быў залагоджаны, мне ўсё стала зразумела. Я нават тэрмін для сябе прадказаў. Адзін знаёмы тады, перад выбарамі, казаў: “Давай пасля выбараў сустрэнемся”. Кажу: “Давай. Гадоў праз 6-7”. Мне амаль столькі ж і выпісалі.

palitviazni.info

- у навінах

 

Зьвязаныя навіны:

19.12.2017 Мікола Статкевіч: Нам не сорамна будзе глядзець у вочы сваім дзецям

13.11.2017 Мікалай Статкевіч: Справа можа дайсці нават да пасадкі ў турму

24.10.2017 Сяргей Скрабец: Сэнсу ў акцыях не бачу, але ў душы пратэстоўцаў падтрымліваю

23.09.2017 Мікола Статкевіч: Найперш за краты кідаюць патрыётаў сваёй краіны

23.05.2017 “Цалкам рэальна, што некаторых фігурантаў “справы патрыётаў” могуць асудзіць…”

24.02.2017 Мікалай Статкевіч: Ёсць чырвоная рыса, за якую не можам перайсці ні мы, ні ўлада

30.01.2017 Мікалай Статкевіч: Сёння ўлады не могуць сабе дазволіць раскідаць усіх па турмах…

06.09.2016 Былыя палітвязні рыхтуюцца да акцыі “Вярні выбары”

23.08.2016 Былы палітвязень Мікалай Статкевіч на гадавіну свайго вызвалення адкаркаваў армянскі каньяк 1968 году

12.08.2016 Мікалай Статкевіч: Найлепшы падарунак для мяне – свабода для нашай краіны

Іншыя палітычныя вязьні